Blisko połowa Polek przyznaje, że regularnie odkłada własne potrzeby na później. Najczęściej robią to kobiety w wieku 30-44 lat, ale podobny problem dotyczy również najmłodszych dorosłych. Jednocześnie 51,1% respondentek wskazuje zachowanie sprawności i samodzielności jako jedną z głównych motywacji do dbania o zdrowie. Takie wnioski płyną z raportu Gedeon Richter Polska „W kobiecym interesie: 4 pokolenia Polek o zdrowiu kobiet i dbaniu o siebie”. Badanie pokazuje, że podejście do profilaktyki, zdrowia intymnego i własnych potrzeb zmienia się wraz z wiekiem. Co utrudnia kobietom korzystanie z opieki medycznej i dlaczego wiedza o zdrowiu nie zawsze przekłada się na konkretne działania?
Dbanie o zdrowie kojarzy się zazwyczaj z regularnymi badaniami, wizytami u lekarza, aktywnością fizyczną i odpowiednim odżywianiem. W codziennym życiu realizacja tych zaleceń bywa jednak trudniejsza, niż mogłoby się wydawać.
Praca zawodowa, obowiązki rodzinne, problemy finansowe czy długie oczekiwanie na wizytę potrafią skutecznie przesunąć własne potrzeby na dalszy plan.
Nie dotyczy to wyłącznie kobiet mających dzieci ani osób w określonym wieku. Najnowszy raport poświęcony zdrowiu Polek pokazuje, że podobne doświadczenia występują na różnych etapach życia, choć ich przyczyny i konsekwencje bywają odmienne.
Interesująca jest również zmiana sposobu myślenia o profilaktyce. Dla wielu respondentek dbanie o zdrowie nie wynika przede wszystkim z obawy przed chorobą, ale z chęci zachowania niezależności, dobrego samopoczucia i możliwości realizowania własnych planów.
49,2% Polek odkłada dbanie o siebie na później
Jednym z najważniejszych ustaleń raportu jest skala odkładania własnych potrzeb.
Aż 49,2% badanych kobiet zgadza się ze stwierdzeniem, że często odkłada siebie i swoje potrzeby na później. Dotyczy to także spraw związanych ze zdrowiem.
Najwyższy odsetek odnotowano wśród respondentek w wieku 30-44 lat. W tej grupie problem deklaruje 59,5% kobiet.
Niewiele niższy wynik występuje wśród najmłodszych dorosłych. W grupie 18-29 lat odkładanie własnych potrzeb potwierdza 57,7% badanych.
Wyniki pokazują, że problem nie ogranicza się do jednego etapu życia. Dotyczy również kobiet rozpoczynających samodzielność zawodową i osobistą.
Czy kobiety rezygnują z dbania o siebie ze względu na rodzinę?
Częstym wyjaśnieniem odkładania własnych potrzeb jest konieczność opieki nad dziećmi lub innymi członkami rodziny.
Badanie pokazuje jednak, że sytuacja jest bardziej złożona.
Wśród kobiet mających dzieci 50,8% deklaruje częste odkładanie siebie na później. Wśród respondentek bez dzieci odsetek ten wynosi 45,2%.
Różnica istnieje, ale nie jest tak duża, aby wszystkie trudności związane z dbaniem o zdrowie wyjaśniać wyłącznie macierzyństwem.
Nie oznacza to również, że posiadanie dzieci nie wpływa na organizację czasu lub dostępność opieki medycznej. Badanie ma charakter obserwacyjny i nie pozwala ustalić bezpośrednich zależności przyczynowo-skutkowych.
Znacznie wyraźniejsze różnice występują natomiast pomiędzy kobietami znajdującymi się w odmiennej sytuacji finansowej.
Sytuacja materialna a dbanie o zdrowie. Różnica przekracza 20 punktów procentowych
Wśród respondentek oceniających swoją sytuację materialną jako trudniejszą aż 59,3% deklaruje odkładanie własnych potrzeb na później.
W grupie kobiet znajdujących się w dobrej sytuacji finansowej ten sam problem wskazuje 38,6% badanych.
Różnica wynosi 20,7 punktu procentowego.
| Grupa respondentek | Odsetek odkładających własne potrzeby |
|---|---|
| Wszystkie respondentki | 49,2% |
| Kobiety w wieku 18-29 lat | 57,7% |
| Kobiety w wieku 30-44 lat | 59,5% |
| Kobiety mające dzieci | 50,8% |
| Kobiety bez dzieci | 45,2% |
| Kobiety w trudniejszej sytuacji materialnej | 59,3% |
| Kobiety w dobrej sytuacji materialnej | 38,6% |
Źródło: Gedeon Richter Polska, „W kobiecym interesie: 4 pokolenia Polek o zdrowiu kobiet i dbaniu o siebie”, 2026. Wyniki dotyczą deklaracji ankietowych. Grupy częściowo się nakładają i nie stanowią rozłącznych kategorii.
Wynik ten ma ważne znaczenie dla interpretacji zachowań zdrowotnych.
Odkładanie wizyty u lekarza lub badań nie zawsze wynika z przekonania, że są niepotrzebne. Niekiedy bardziej pilne wydają się codzienne wydatki, zobowiązania i inne potrzeby.
Na tę sytuację nakładają się także czas oczekiwania na świadczenia oraz ograniczona dostępność dogodnych terminów.
Dlatego poprawa uczestnictwa w profilaktyce wymaga nie tylko edukowania pacjentek, ale również ułatwiania im korzystania z istniejących świadczeń.
Dlaczego Polki dbają o zdrowie? Samodzielność ważniejsza niż strach przed chorobą
Raport pokazuje, że motywacje kobiet do dbania o zdrowie nie ograniczają się do unikania chorób.
Najczęściej wskazywanym powodem jest chęć zachowania sprawności i samodzielności. Tę odpowiedź wybrało 51,1% respondentek.
Na drugim miejscu znalazły się dobre samopoczucie i wygląd, istotne dla 38,1% kobiet.
Z kolei 32,2% badanych wskazało chęć zachowania zdrowia dla swoich bliskich.
| Motywacja do dbania o zdrowie | Odsetek wskazań |
|---|---|
| Zachowanie sprawności i samodzielności | 51,1% |
| Dobre samopoczucie i wygląd | 38,1% |
| Chęć zachowania zdrowia dla bliskich | 32,2% |
Źródło: Gedeon Richter Polska, 2026. Wskazania dotyczą deklarowanych motywacji respondentek i nie sumują się do 100%.
Co ciekawe, znaczenie poszczególnych motywacji zależy również od wieku.
W grupie kobiet w wieku 30-44 lat chęć zachowania zdrowia dla bliskich wskazuje 43,5% respondentek, czyli wyraźnie więcej niż w całej badanej populacji.
Wśród kobiet po 60. roku życia szczególnie istotne jest natomiast zachowanie samodzielności.
Można więc zauważyć, że dla różnych grup kobiet zdrowie bywa warunkiem realizacji odmiennych celów: aktywności zawodowej, życia rodzinnego, niezależności czy codziennego komfortu.
Nie oznacza to jednak, że lęk przed chorobą całkowicie przestał odgrywać rolę. Raport pokazuje przede wszystkim, jakie pozytywne motywacje były najczęściej wskazywane w badaniu.
Dbanie o siebie to nie tylko badania. Polki coraz szerzej rozumieją zdrowie
Ważną częścią raportu jest pytanie o to, co respondentki rozumieją przez dbanie o siebie.
Dla 76,8% badanych oznacza ono troskę o zdrowie i sprawność fizyczną.
Niemal równie często pojawia się dobrostan psychiczny i regeneracja, wskazywane przez 68,1% kobiet.
W odpowiedziach znalazły się także sprawczość i umiejętność wyznaczania granic, istotne dla 22% respondentek, oraz rozwój i samorealizacja, wskazywane przez 8,1% badanych.
Wyniki te pokazują, że troska o siebie obejmuje różne obszary życia.
Zdrowie psychiczne i odpoczynek jako element codziennej profilaktyki
Sen, regeneracja, odpoczynek i możliwość ograniczania nadmiernego obciążenia obowiązkami są ważnymi elementami dbania o dobrostan.
Nie zastępują jednak badań profilaktycznych ani odpowiedniego leczenia.
W praktyce troska o zdrowie może oznaczać zarówno wykonanie badań zalecanych dla wieku i indywidualnego ryzyka, jak i zadbanie o wystarczającą ilość snu, regularną aktywność fizyczną czy uzyskanie pomocy w przypadku utrzymujących się trudności psychicznych.
Ważne jest przy tym unikanie kolejnego uproszczenia: nie każdą przeszkodę można pokonać wyłącznie lepszą organizacją czasu.
Na możliwość zadbania o własne potrzeby wpływają także warunki pracy, obowiązki opiekuńcze, sytuacja ekonomiczna i dostępność świadczeń zdrowotnych.
Cztery pokolenia Polek. Jak wiek wpływa na podejście do zdrowia?
Jednym z najciekawszych elementów badania jest porównanie czterech grup wiekowych.
Raport uwzględnia respondentki w wieku 18-29 lat, 30-44 lat, 45-59 lat oraz kobiety po 60. roku życia.
Nie są to grupy całkowicie jednorodne. Pozwalają jednak zauważyć różnice w doświadczeniach zdrowotnych, relacjach z lekarzami i motywacjach do korzystania z profilaktyki.
Kobiety w wieku 18-29 lat: większa otwartość, ale również stres przed wizytą
Najmłodsze respondentki częściej niż starsze pokolenia deklarują, że w ich domach rodzinnych swobodnie rozmawiano o zdrowiu intymnym.
W grupie 18-29 lat 39,4% kobiet wskazało, że w domu można było otwarcie rozmawiać o miesiączce.
Dla porównania w grupie 60+ podobne doświadczenie deklarowało 13,1% respondentek.
Większa otwartość na rozmowę o ciele nie oznacza jednak automatycznie większego komfortu podczas wizyt medycznych.
Aż 38% młodych kobiet obawia się oceny swojego wyglądu lub przygotowania do badania przez lekarza.
Co więcej, 19% respondentek w tej grupie deklaruje unikanie wizyt u ginekologa.
To ważny sygnał dotyczący komunikacji pomiędzy pacjentkami a personelem medycznym.
Wizyta powinna umożliwiać swobodne zadawanie pytań i uzyskanie informacji o planowanych czynnościach. Pacjentka ma również prawo do poszanowania intymności i godności.
Osoby odczuwające dyskomfort mogą przed wizytą przygotować listę pytań i poinformować lekarza o swoich obawach.
Kobiety w wieku 30-44 lat: największa presja codziennych obowiązków
Właśnie w tej grupie najczęściej pojawia się deklaracja odkładania własnych potrzeb na później.
Dotyczy to 59,5% respondentek.
Jednocześnie 57,3% kobiet w wieku 30-44 lat odwiedziło ginekologa w ciągu ostatniego roku. Według raportu był to najwyższy wynik spośród analizowanych grup wiekowych.
Pozornie może wydawać się to sprzeczne.
W rzeczywistości korzystanie z określonych świadczeń medycznych i poczucie braku czasu dla siebie mogą współistnieć.
W tej grupie 26% kobiet wskazało brak czasu jako barierę w korzystaniu z profilaktyki.
Dlatego samo zwiększanie wiedzy o znaczeniu badań może być niewystarczające. Potrzebne są również rozwiązania organizacyjne ułatwiające znalezienie i wykorzystanie dogodnego terminu wizyty.
Kobiety w wieku 45-59 lat: zdrowie coraz ważniejszym priorytetem
W grupie 45-59 lat widoczna jest większa stabilność relacji z opieką ginekologiczną.
Według raportu 52,1% respondentek ma stałego ginekologa od ponad trzech lat.
Jednocześnie 43% kobiet w tym wieku wskazuje zdrowie jako ścisły priorytet życiowy.
To etap życia, na którym mogą pojawiać się również nowe pytania dotyczące perimenopauzy, menopauzy, snu, zdrowia metabolicznego i długoterminowego ryzyka chorób przewlekłych.
Nie każda kobieta doświadcza tych zmian w taki sam sposób. Zakres potrzebnych konsultacji i badań powinien zależeć od objawów, historii zdrowotnej oraz indywidualnych czynników ryzyka.
Kobiety po 60. roku życia: samodzielność ważna, ale wizyty rzadsze
W najstarszej grupie szczególnie silnie wybrzmiewa potrzeba zachowania sprawności i niezależności.
Aż 67,4% kobiet po 60. roku życia wskazuje, że dba o zdrowie ogólne właśnie po to, aby zachować samodzielność.
Jednocześnie tylko 33,7% respondentek w tej grupie odwiedziło ginekologa w ciągu ostatniego roku.
Według raportu 45,5% kobiet po 60. roku życia uważa, że w ich wieku badania ginekologiczne nie są już potrzebne.
To przekonanie wymaga sprostowania.
Menopauza ani zakończenie okresu rozrodczego nie oznaczają, że problemy ginekologiczne przestają występować lub że dalsze konsultacje nie są potrzebne.
Jednocześnie nie oznacza to obowiązku wykonywania każdego badania co roku. Zakres kontroli powinien uwzględniać wiek, objawy, historię chorób i aktualne zalecenia medyczne.
W przypadku nowych dolegliwości, na przykład krwawienia po menopauzie, nie należy odkładać konsultacji lekarskiej.
Najważniejsze różnice między pokoleniami Polek
| Wiek | Charakterystyczny wynik badania | Główne zagadnienie |
|---|---|---|
| 18-29 lat | 38% obawia się oceny podczas wizyty | Komfort, komunikacja i dostęp do informacji |
| 30-44 lata | 59,5% odkłada własne potrzeby | Brak czasu i łączenie obowiązków |
| 45-59 lat | 52,1% ma stałego ginekologa od ponad 3 lat | Ciągłość opieki i potrzeby zmieniające się z wiekiem |
| 60 lat i więcej | 67,4% chce zachować sprawność i samodzielność | Niezależność i korzystanie z właściwej profilaktyki |
Źródło: Gedeon Richter Polska, raport „W kobiecym interesie”, wrzesień 2026. W tabeli przedstawiono różne wskaźniki dla poszczególnych grup, a nie bezpośrednie porównanie jednej zmiennej.
Autonomia i możliwość decydowania o sobie coraz ważniejsze dla kobiet
W raporcie badano również sposób rozumienia hasła „w kobiecym interesie”.
Najczęściej pojawiała się autonomia i sprawczość, wskazywana przez 75,9% respondentek.
Kobiety łączyły te pojęcia między innymi z niezależnością, realizowaniem własnych planów, wolnością podejmowania decyzji dotyczących swojego ciała i byciem traktowaną poważnie.
Zdrowie i ciało znalazły się w odpowiedziach 59,2% badanych, a dobrostan i czas dla siebie wskazało 42% respondentek.
W tym pytaniu odpowiedzi odnosiły się do rozumienia określonego hasła, a nie bezpośrednio do częstotliwości wizyt medycznych.
Wyniki pokazują jednak, że zdrowie jest postrzegane nie tylko jako brak choroby, lecz także jako warunek zachowania możliwości samodzielnego decydowania o swoim życiu.
Jak zacząć regularnie dbać o zdrowie, nie wykonując niepotrzebnych badań?
Jednym z praktycznych wniosków z raportu jest potrzeba przejścia od ogólnego przekonania, że zdrowie jest ważne, do działań dostosowanych do konkretnej sytuacji.
Nie oznacza to konieczności kupowania rozbudowanych pakietów badań ani wykonywania wszystkich dostępnych testów laboratoryjnych.
Najrozsądniej rozpocząć od oceny indywidualnych potrzeb i skorzystania z istniejących możliwości profilaktyki finansowanej przez NFZ.
1. Sprawdź program „Moje Zdrowie”
Program „Moje Zdrowie” jest bezpłatnym bilansem zdrowia realizowanym przez przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej.
Jest przeznaczony dla osób ubezpieczonych w NFZ od 20. roku życia.
W zależności od wieku można korzystać z niego:
- co pięć lat w wieku 20-49 lat,
- co trzy lata od 50. roku życia.
Udział rozpoczyna się od wypełnienia ankiety w Internetowym Koncie Pacjenta, aplikacji mojeIKP albo przy wsparciu przychodni POZ.
Na tej podstawie dobierane są badania i przygotowywany indywidualny plan zdrowotny.
Szczegółowe informacje znajdują się na stronie Program Moje Zdrowie – pacjent.gov.pl.
2. Pamiętaj, że do ginekologa na NFZ nie potrzebujesz skierowania
W Polsce konsultacja ginekologiczno-położnicza w placówce posiadającej odpowiednią umowę z NFZ nie wymaga skierowania.
Można więc samodzielnie umówić wizytę, jeśli pojawią się objawy lub potrzebna jest konsultacja dotycząca zdrowia intymnego, antykoncepcji, menopauzy czy planowanej profilaktyki.
Warto wcześniej sprawdzić dostępne terminy w kilku placówkach, ponieważ pacjentki nie obowiązuje rejonizacja.
Więcej informacji o specjalistach niewymagających skierowania można znaleźć na oficjalnej stronie NFZ.
3. Korzystaj z badań przesiewowych odpowiednich do wieku
W Polsce program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety w wieku 25-64 lat.
W ramach programu dostępne są dwa schematy badań przesiewowych: klasyczna cytologia, zwykle co trzy lata, oraz test HPV HR, standardowo co pięć lat. Dalsze postępowanie zależy od wyniku i indywidualnych wskazań.
Nie jest to równoznaczne z koniecznością wykonywania cytologii co roku przez wszystkie kobiety.
Informacje o aktualnych zasadach znajdują się na stronie Program profilaktyki raka szyjki macicy.
Z kolei mammografia przesiewowa w ramach programu NFZ jest standardowo dostępna dla kobiet w wieku 45-74 lat co dwa lata.
Badania dodatkowe powinny być dobierane indywidualnie, zwłaszcza w przypadku występowania objawów lub zwiększonego ryzyka.
Więcej informacji o badaniach piersi, różnicach między mammografią a USG oraz zasadach korzystania z bezpłatnych badań NFZ znajdziesz w naszym artykule Profilaktyka raka piersi w Polsce – dlaczego kobiety odkładają badania?.
4. Nie traktuj profilaktyki jako kolejnego obowiązku do wykonania idealnie
Regularne dbanie o zdrowie wymaga realistycznego podejścia.
Pomocne może być ustalenie terminów zaleconych badań, przygotowanie listy pytań przed wizytą i korzystanie z dostępnych narzędzi elektronicznych.
Warto też pamiętać, że odpoczynek, aktywność fizyczna i regeneracja są ważnymi elementami zdrowego stylu życia, ale nie zastępują diagnostyki i leczenia w razie wystąpienia problemów zdrowotnych.
Najważniejsza jest ciągłość odpowiednich działań, a nie wykonywanie jak największej liczby badań.
FAQ – zdrowie kobiet i profilaktyka
Dlaczego kobiety odkładają dbanie o siebie?
Według raportu Gedeon Richter Polska 49,2% respondentek często odkłada własne potrzeby na później. Najwyższe odsetki występują w grupach 30-44 lata i 18-29 lat. Znaczenie mają między innymi sytuacja materialna, brak czasu i bariery związane z dostępem do opieki medycznej.
Jak zmienia się podejście kobiet do zdrowia wraz z wiekiem?
Najmłodsze respondentki częściej deklarują otwartość na rozmowy o zdrowiu intymnym, ale jednocześnie odczuwają stres przed wizytą. Kobiety w wieku 30-44 lat częściej wskazują presję czasu. W grupie 45-59 lat widoczna jest większa stabilność relacji z ginekologiem, natomiast dla kobiet po 60. roku życia szczególnie ważne jest zachowanie samodzielności.
Czy po menopauzie nadal potrzebne są wizyty u ginekologa?
Tak, konsultacje mogą być potrzebne również po menopauzie. Ich częstotliwość i zakres zależą od objawów, historii zdrowotnej i indywidualnego ryzyka. Zakończenie miesiączkowania nie oznacza zaniku ryzyka wszystkich chorób ginekologicznych.
Jakie badania profilaktyczne można wykonać bezpłatnie na NFZ?
Zakres zależy od wieku, stanu zdrowia i kryteriów poszczególnych programów. Dostępne są między innymi program „Moje Zdrowie” od 20. roku życia, badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy dla kobiet w wieku 25-64 lat oraz mammografia przesiewowa dla kobiet w wieku 45-74 lat.
Czy do wizyty u ginekologa potrzebne jest skierowanie?
Nie. W Polsce konsultacja u ginekologa i położnika w ramach NFZ nie wymaga skierowania. Należy jednak wybrać placówkę, która ma odpowiednią umowę z Funduszem. Dostępność terminów może różnić się pomiędzy poradniami.
Zdrowie kobiet nie powinno schodzić na dalszy plan
Najnowszy raport Gedeon Richter Polska pokazuje, że Polki różnią się sposobem postrzegania zdrowia, motywacjami i codziennymi trudnościami w korzystaniu z profilaktyki.
Dla młodszych kobiet ważne są między innymi komfort podczas wizyt, dostęp do informacji i możliwość samodzielnego podejmowania decyzji. W wieku 30-44 lat silniej zaznaczają się problemy związane z brakiem czasu.
W późniejszych latach rośnie znaczenie zachowania sprawności, samodzielności i ciągłości opieki zdrowotnej.
Wyniki badania pokazują też, że sytuacja materialna może istotnie różnicować możliwość zaspokajania własnych potrzeb.
Najważniejszy wniosek jest taki, że skuteczna profilaktyka wymaga czegoś więcej niż samej świadomości. Potrzebne są dostępne świadczenia, jasne informacje i rozwiązania dopasowane do rzeczywistych możliwości kobiet na różnych etapach życia.
Dbanie o zdrowie nie musi oznaczać wykonywania coraz większej liczby badań. Powinno polegać przede wszystkim na korzystaniu z właściwej opieki we właściwym czasie oraz reagowaniu na objawy, których nie należy ignorować.
Źródła i metodologia
- Gedeon Richter Polska – „W kobiecym interesie: 4 pokolenia Polek o zdrowiu kobiet i dbaniu o siebie”. Raport opracowany przez dr Zofię Małkowicz we wrześniu 2026 roku na podstawie badania IQS: 1000 dorosłych kobiet w ogólnopolskiej ankiecie CAWI oraz dziewięć indywidualnych wywiadów pogłębionych.
- Pacjent.gov.pl – Program Moje Zdrowie. Zasady korzystania z bezpłatnego bilansu zdrowia osób dorosłych.
- Pacjent.gov.pl – Kto i kiedy nie potrzebuje skierowania. Informacje o dostępie do konsultacji specjalistycznych.
- Pacjent.gov.pl – Profilaktyka raka szyjki macicy. Aktualne zasady badań przesiewowych.
- Pacjent.gov.pl – Profilaktyka raka piersi. Kryteria programu mammografii przesiewowej.
Artykuł ma charakter informacyjny. Dane z raportu przedstawiają deklaracje respondentek i nie dowodzą bezpośrednich zależności przyczynowo-skutkowych. Informacje o profilaktyce nie zastępują indywidualnej porady medycznej.
